Ба рухи соқии парипайкар

Ҳамчу Ҳофиз бинӯш бодаи ноб!

                                             Ҳофиз

  Маълум аст, ки Ҳофиз шоири пурмутолиа, алоқаманди китоб, ошно ба таърихи гузаштаи миллат ва рамзу рози шоирӣ буда, дар баҳраҷӯӣ, ҷавобгӯӣ, ахзи маънӣ, бозсозии ашъори аз шуарои пешин яди байзо дорад. Аммо аксари пайравиҳояш ошкор нестанд, чун аз гӯяндагонашон ном намебарад, ба мушкилӣ метавон бисёре аз сарчашмаҳои эҷоди ӯро пайдо кард. Аз ин рӯ, ба сарчашмаҳои афкори орои Ҳофиз касе метавонад ба дурустӣ пай бибарад, ки аз ашъори Рӯдакӣ сар карда, то шоирони ҳамзамони Ҳофизро мавриди мутолиа қарор дода бошад, зеро Ҳофиз, тавре ки маълум аст, ба ҷуз аз Қуръон, тамҳидот ва номаҳои Айнулқузот, «Мирсод-ул-ибод»-и Наҷмуддини Розӣ, «Мисбоҳ-ул-ҳидоя»-и Маҳмуди Кошонӣ, «Савонеъ»-и Аҳмади Ғазолӣ, «Ламаъот»-и Ироқӣ, осори Ибни Арабӣ, девони шоирони араб ва ғайра, пеш аз ҳама, аз осори адибони қабл аз худ ва ҳамзамонаш пайравӣ намуда, аз каломашон илҳом гирифтааст, аммо таассури ӯ муҳаққиқона аст, яъне бартар аз ашъоре ки ба онҳо пайравӣ кардаву назира гуфтааст. Бино бар ин, суханаш хосу омро мақбул афтода. Аммо аз шоирони пешинамон, ки Ҳофиз бо сухани онҳо назар доштаву аз осорашон суд ҷустааст, бештар аз ҳама ба устод Рӯдакӣ назар доштааст, зеро бисмиллоҳи раҳмони раҳими шеъри мо аз осори Рӯдакӣ сар мешавад. Беҳуда устод Рӯдакиро сари шоирон нахондаанд. Бино бар ин, ҳар шоире, ки дар шеъру адаби мо рӯ ба сухан меорад, аз рӯи мантиқ ва одобу эҳтиром, пеш аз ҳама, рӯ ба каломи устод Рӯдакӣ меорад ва ба пайравию тазмини осор ва ҳамду санояш мепардозад. Ҳофиз яке аз онҳост, зеро, ба қавли шоир:

Ақл қувват гирад аз ақли дигар,

Найшакар комил шавад аз найшакар.

                                                   Мавлоно

  Дар бораи таассури Мавлоно аз устод Рудакӣ аввалин бор рӯдакишиноси бузург устод Саид Нафисӣ дар китоби «Муҳити зиндагӣ ва аҳволу ашъори Рӯдакӣ» маълумот додааст. Ӯ дар бахши «Мазомини Рӯдакӣ дар ашъори дигарон» таваҷҷуҳи машоихи тасаввуфи Эронро ба устод Рудакӣ зикр карда, ду танро дар ин раҳгузар, яъне татаббуъ дар ашъори Рудакӣ пешгом мешуморад. Яке Абусаиди Абулхайр, дигаре Мавлоно Ҷалолуддини Балхӣ. Бад-ин маънӣ, ӯ дар фасли «Абусаиди Абулхайр ва Рудакӣ» чунин менависад: «Яке аз корҳои бисёр писандидаи машоихи тасаввуфи Эрон ин будааст, ки барои ҷалби таваҷҷуҳи муридону касоне, ки мехостанд эшонро ба худ наздик кунанд, ашъори шурангези муассиру шево ба забони форсӣ дар мувоизу таълимоти худ мехонданд. Гоҳе ин ашъорро иртиҷолан худ месуруданд ва гоҳе низ аз бузургони сухансарои Эрон истишҳод мекарданд. Ва дар ин замина ду тан аз ин бузургон беш аз дигарон эҳтимом доштанд. Яке орифи машҳур Абусаиди Абулхайр будааст ва дигаре орифи номвар Мавлоно Ҷалолиддини Балхӣ». 1

 (сафарнигошт)

 Дӯстиву ҳамгироӣ миёни миллатҳо аз қадим яке аз унсурҳои асосии ақвоми ориёӣ буд. Пайкорҳои шоистаи Куруши Бузург ва дигар сарварони давлати миллии Ҳахоманишӣ, аз ҷумла озодии куллӣ додан ба намояндагони миллатҳои гуногун барои ҳифзу нигаҳдориву густариши фарҳангҳои худ, намунаи хубест барои тасдиқи он. Дар замони муосир давлати миллии тоҷикон -- Тоҷикистони соҳибистиқлол, низ бар пояи ин фарҳанги воло дар сатҳи минтақаву ҷаҳон ҳамеша дӯстиву ҳамгироӣ меҷӯяд. Ба қавли устод Мирзо Турсунзода:

 Дар замони муосир, ки ҷаҳон бо мушкилоти гуногуни геополитикӣ ва иҷтимоӣ рӯбарӯ аст, падидаҳои терроризм ва экстремизм ҳамчун таҳдидҳои ҷиддӣ ба амнияти байналмилалӣ ва рушди ҷомеаҳо зуҳур кардаанд. Ин падидаҳо на танҳо ҳамчун шаклҳои зӯроварӣ, балки ҳамчун воситаи сиёсӣ барои расидан ба ҳадафҳои муайян истифода мешаванд. Терроризм ҳамчун мафҳум аз забони лотинӣ (terror – дахшат, ҳарос) гирифта шудааст ва ба маънои муосири худ дар охири асри XVIII, ҳангоми Инқилоби Бузурги Фаронса пайдо шудааст. Дар он замон, терроризм ҳамчун сиёсати давлатӣ барои тарсонидани мухолифон истифода мешуд. Аммо дар замони муосир, терроризм навъе аз силоҳҳои абарқудратҳо гаштааст, ки тавассути он нуфузи геополитикии худро афзун мегардонанд.